335.05. Yurt Dışındaki Şubelerde Çalıştırılan Personele Yapılan Ücret Ödemeler
Kasım 21, 2024
335.07. Personel Ulaşım Giderleri Ücret İlişkisi
Kasım 21, 2024Personele yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatler GVK 61. madde kapsamında ücret olarak kabul edilmelidir. Dolayısıyla personele yemek vermek suretiyle sağlanan menfaatler işverenler tarafından GVK 40/1-2. maddesi kapsamında giderleştirilebilmesi mümkündür.
GVK’nun Kanunun 23/1-8. maddesine göre; hizmet erbabına işverenlerce yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatler (İşverenlerce, işyerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 51 Türk lirasını (2024 yılı için 170 TL.) aşmayan kısmı istisna kapsamındadır. Ödemenin bu tutarı aşması halinde aşan kısım ile bu amaçla sağlanan diğer menfaatler ücret olarak vergilendirilir.)
Personele yapılan yemek yardımlarının bordrolaştırılması, gelir vergisi stopajı, damga vergisi, SGK primi ve KDV durumuyla ilgili özet tablo aşağıdaki gibidir.
| Personele Yapılan Yemek Yardımları | Bordro | GV | DV | SGK | KDV |
| İş yerinde verilen yemek | Dâhil Değil | Md:23/1-8 İstisna | Tamamı İstisna | Tabi Değil | İndirilir |
| Yemek şirketlerinden satın alınan yemeğin, işyerinde veya müştemilatında verilmesi | Dâhil Değil | Md:23/1-8 İstisna | Tamamı İstisna | Tabi Değil | İndirilir |
| İş yerinde yemek verilmiyorsa, yemek şirketlerinden hizmeti alınması | Dâhil | Md:23/1-8 110 TL/Gün İstisna | Günlük 110 TL İstisna | Tabi Değil | İndirilir |
| İş yerinde yemek verilmiyorsa, çek alınarak veya karta yüklenerek yemek verilmesi | Dâhil | Md:23/1-8 110 TL/Gün İstisna | Günlük 110 TL İstisna | Tabi Değil | İndirilir |
| İş yerinde yemek verilmesine rağmen, dışardan yemek yenmesi | Dâhil | GV Tabi | DV Tabi | Tabi Değil | İndirilmez |
| İş yerinde yemek verilmiyorsa, fiili çalışılan günler için nakit yemek bedeli ödemesi | Dâhil | Md:23/1-8 110 TL/Gün İstisna | Günlük 110 TL İstisna | Günlük Asgari Ücretin %23,65’i | Tabi Değil |
| Fiili çalışılmayan günler için yemek bedelinin nakden ödenmesi, | Dâhil | GV Tabi | DV Tabi | SGK Tabi | Tabi Değil |
| İş yerinde yemek verilmesine rağmen, yemek bedelinin nakden ödenmesi | Dâhil | GV Tabi | DV Tabi | SGK Tabi | Tabi Değil |
| Dışarı görevdeki personelin yemek bedeli – Harcırah, belgeli İş seyahati yemekleri | Dâhil | Md:24/2 İstisna | DV Tabi | – | İndirilir |
| Temsil ağırlama yemekleri | Dâhil | Ücret Değil | – | – | İndirilir |
02.12.2022 Tarih ve 2022/22 sayılı “Yemek Bedeli” konulu SGK genelgesinin “işverenlerce sigortalılar için üçüncü kişilere nakden yapılan yemek ödemelerinde uygulama” başlıklı 2.1.2. bölümü ve “Sigortalılar için üçüncü kişilere yemek kuponu, yemek kartı, yemek çeki vb. araçlarla fatura karşılığı ödenen yemek bedellerine ilişkin uygulama” başlıklı 2.1.4. bölümdeki düzenlemelere dayanılarak; iş yerinde yemek verilmediği ancak yemek şirketlerinden hizmeti alındığı ya da karta yemek bedeli yüklendiği durumlar için günlük asgari ücretin %23,65’i SGK’dan istisna, aşan kısım ise SGK primine tabi tutulmuştu. Ancak söz konusu genelgenin 2.1.2. ve 2.1.4. bölümdeki bahsi geçen düzenleme Danıştay Onuncu Daire’sinin 2023/170 esas numaralı ve 2024/1853 karar numaralı kararı iptal edilmiştir. Danıştay’ın bu kararından sonra, söz konusu menfaatlerin (yemek şirketlerinden hizmeti alındığı ya da karta yemek bedeli yüklendiği durumlar) tamamının ayni yardım kapsamında değerlendirilmesi ve herhangi bir sınırlama olmaksızın SGK bildirimi dışında tutulması gerekmektedir. Bu durumda günlük asgari ücretin %23,65’inin SGK priminden istisna edileceği tek işlem, fiili çalışılan günler için nakit yemek bedeli ödemesi olup, bu durumda da sınırı aşan kısım SGK primine tabidir.
Buna Göre;
- Yemek kartı/çeki/kuponunun, yemek bedelinin ödenmesi dışında hiçbir mecrada ve başka hiçbir amaçla, nakit ya da nakit yerine geçecek şekilde kullanılamaması halinde, bahse konu yemek yardımının sosyal yardım niteliğini koruması ve isçiye emeği karşılığı verilen ücret ya da yan ödemeler vasfını taşımaması nedeniyle “ayni yardım” kapsamında değerlendirilerek yemek kartı/çeki/kuponuna yüklenen tutarın prime esas kazanca dahil edilmemesi gerektiği,
- Yemek bedelinin ödenmesi dışında başka mecralarda ve başka amaçlarla nakit ya da nakit yerine geçecek şekilde kullanılması halinde, bahse konu yemek yardımının “nakdi yardım” kapsamında değerlendirilmesi ve günlük brüt asgari ücretin % 23,65’inin prime esas kazanca tabi tutulmaması, bu tutarı asan kısmının ise sigorta primine tâbi olması gerektiği,
- Fiili çalışılan günler için personele para olarak nakit yemek bedeli ödenmesi durumunda, günlük brüt asgari ücretin % 23,65’inin prime esas kazanca tabi tutulmaması, bu tutarı asan kısmının ise sigorta primine tâbi olması gerektiği,
kanaatindeyiz.
Gün içerisinde birden fazla yemek yenmesi durumunda istisna tutarının ayrı ayrı uygulanması mümkün değildir.
Nakit olarak yapılan yemek bedeli ödemelerinin, Ücret, Prim, İkramiye ve Bu Nitelikteki Her Türlü İstihkakın Bankalar Aracılığıyla Ödenmesine Dair Yönetmelikte belirlenen ödeme usulüne göre yapılması gerekmektedir.
İş gereği işletme dışında seyahat eden personelin bu seyahatin gereği olarak yaptığı yemek harcamalarının (gider karşılıkları) esas itibariyle GVK 61. maddesi kapsamında personele yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaat olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Ancak GVK’nun 24. maddesi kapsamında istisna uygulanması mümkündür. İstisna kapsamında olsa dahi bordroda gösterilmelidir.
Diğer taraftan GVK’nun 40/1-4. maddesine göre; işle ilgili ve yapılan işin ehemmiyeti ve genişliği ile mütenasip seyahat ve ikamet giderleri (Seyahat maksadının gerektirdiği süreye maksur olmak şartıyla) kazancın tespitinde indirim konusu yapılabilmekte olup, seyahat esnasındaki yemek giderleri de bu kapsamda gider olarak dikkate alınabilecektir.
KDV:
GVK’nın 23/8 maddesine göre istisnaya tabi tutulan bir günlük yemek bedeline katma değer vergisi dâhil değildir. Yemek bedelinin 2024 yılı için 170,00 TL’lik kısmı, vergiden istisna edilecek, bu bedele isabet eden katma değer vergisi işverenlerce indirim konusu yapılacaktır. Yemek bedelinin tutarının 170,00 TL’yi aşması halinde, aşan kısım (istisna tutarına isabet eden katma değer vergisi hariç olmak üzere) net ödenen ücret olarak kabul edilecek ve vergiye tabi tutulacaktır.
Personele yapılan nakdi yardımlar KDV’nin konusuna girmemektedir. Ayni yardımlarda ise durum farklıdır. Vergiye tabi malların işletme personeline ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi KDV’ye tabidir. Ancak personele bedelsiz sağlanan menfaatlerden; personele işyerinde veya müştemilatında yemek verilmesi, işletmenin iktisadi faaliyetini sürdürebilmesi için yapılan ve işletmede yaratılan katma değerin ve maliyetin bir unsuru olduğu için personele tahsis sırasında KDV’ye tabi tutulmaz. Bu mal ve hizmetlerin iktisabında yüklenilen vergiler ise genel hükümlere göre indirim konusu yapılabilir.
Çalışanlara verilen yemek kartları için ödenen bedeller üzerinden (fiilen çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 2024 yılı için en fazla 170,00 TL’lik kısmına isabet eden) hesaplanan KDV tutarlarının indirimi mümkündür.
Faturalar işveren adına düzenlenmelidir. Personel adına düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen KDV’ler indirim konusu yapılamayacaktır.
Damga Vergisi:
Hizmet erbabına yapılan ödemelere ilişkin olarak düzenlenen kâğıtlarda yer alan tutarın, 193 sayılı Kanunun 23. maddesinde yer alan istisnalara isabet eden kısmı damga vergisinden istisnadır.
Bordrolaştırma:
İşverenlerce hizmet erbabına nakit olarak verilen yemek bedelinin tamamının, istisna kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın ücret bordrosunda gösterilmesi gerekmektedir. Ancak istisna kapsamındaki yemek bedeli ödemeleri vergi matrahına dâhil edilmeyecektir.
İşverenler, civar lokantalardan veya yemek verme hizmeti sağlayan diğer kuruluşlardan hizmet erbabına yemek vermek suretiyle sağladıkları menfaatlerin vergiden istisna edilecek kısmı ile vergiye tabi olacak kısmını belirlemeleri bakımından, ücret bordrosunda bu hususu göstermek zorundadırlar. İşverenler yaptıkları bu ücret ödemelerini ücret bordrosuna dayandırarak, genel hükümlere göre gider yazacaklardır. Lokantalar veya yemek verme hizmetini sağlayanlardan alınan faturalar, bu bordronun eki niteliğinde gider belgesi kabul edilecektir.
Örnek olarak işverenin, asgari ücret alan işçisine karta yükleme ya da civar lokantaların birisi ile yaptığı anlaşmaya göre yemek vermek suretiyle sağladığı menfaatin ücret hesaplaması ve bordrosu aşağıdaki gibi olacaktır.
| 2024/Ocak Bordro (Asgari Ücret + Yemek) | Aylık 22 İş Günü | |
| Yemek Faturası | Personel ya da Personel Adına Ödenen Yemek Bedeli (KDV Hariç) | 6.590,91 |
| Toplam KDV | 659,09 | |
| Personel ya da Personel Adına Ödenen Yemek Bedeli (KDV Dâhil) | 7.250,00 | |
| Gelir Vergisi | Gelir Vergisinden İstisna Yemek Ücreti (2024 KDV Hariç 170 TL’ye Kadar) | 3.740,00 |
| Gelir Vergisi İstisnasına İsabet Eden İndirilebilecek KDV (İstisna Yemek*0,08) | 374,00 | |
| Net Ücret (Toplam Ödenen-(İstisna Yemek+İstisna KDV) | 3.136,00 | |
| Brüt Ücret | 3.689,41 | |
| Gelir Vergisi Stopajı | 553,41 | |
| SGK | SGK Yemek İstisna | 0,00 |
| SGK Yemek Net Ücret | 0,00 | |
| SGK Pirime Esas Yemek Kazancı (Brüt Ücret) | 0,00 | |
| SGK Primi ve İşsizlik Sigortası İşçi Payı | 0,00 | |
| Damga V. | Damga Vergisi | 28,00 |
| Yemek Bedeli Hariç Brüt Ücret | 20.002,50 | |
| SGK Brüt Ücret Toplamı | 20.002,50 | |
| Gelir Vergisi 63. Madde Kaps. Brüt Ücret (Brüt Ücret Toplamı-İstisnaya İsabet Eden KDV) | 27.431,91 | |
| SGK Primi | SGK Primi – İşçi Payı (Brüt Ücret X % 14) | 2.800,35 |
| İşsizlik Sigortası Fonu – İşçi Payı (Brüt Ücret X % 1] | 200,03 | |
| GVK 63. İndirimleri | GVK 63/1-1, 657 S. Kanunu md: 190 ile Oyak vb Kamu Kurum Kesintileri | 0,00 |
| GVK 63/1-2, SSK Primi-İşsizlik Sig. Fonu | 3.000,38 | |
| GVK 63/1-3, Özel Şahıs Sigorta Poliçeleri İçin Hizmet Erbabının Ödediği Primler | 0,00 | |
| GVK 63/1-4, Sendikalara Ödenen Aidatlar | 0,00 | |
| GVK 23. İstisnaları | GVK 23/1-3, Maden Çalışanlarının Yer Altında Çalıştıkları Zamana Ait Ücretleri, | 0,00 |
| GVK 23/8, Yemek İstisnası | 3.740,00 | |
| GVK 23/10, Taşıma İstisnası | 0,00 | |
| GVK 23/18, Asgari Ücret İstisnası | 17.002,13 | |
| GVK 23/19, Yurt Dışı İnşaat İşlerinde Çalışanlara Yurt Dışı Kaz. Ödenen Ücretler | 0,00 | |
| İndirim ve İstisnalar Toplamı | 23.742,50 | |
| Gelir Vergisi Matrahı | 3.689,41 | |
| Hesaplanan Gelir Vergisi | 553,41 | |
| Damga Vergisi Matrahı | 3.689,41 | |
| Damga Vergisi (Brüt Ücret X 0,00759) | 28,00 | |
| Kesintiler Toplamı | 3.581,79 | |
| Net Ücret (İşçiye Ödenen) | 17.002,13 | |
| SGK Primi – İşveren Payı (Brüt Ücret X 0,155) (**) | 3.100,39 | |
| İşsizlik Sigorta Fonu – İşveren Payı (Brüt Ücret X 0,02) | 400,05 | |
| Toplam Maliyet | 30.960,35 | |
Ayni yemek kartı dolayısıyla gelen yemek faturasının kaydı:
| 31.01.2024 | |||||
| 770 | Genel Yönetim Giderleri | 6.590,91 | |||
| 191 | İndirilecek KDV | 659,09 | |||
| 102 | Bankalar | 7.250,00 | |||
Personel adına ödenen ve istisna haddini aşan yemek bedeli personelden alacak olarak muhasebeleştirilir.
| 31.01.2024 | |||||
| 135 | Personelden Alacaklar | 3.136,00 | |||
| 391 | Hesaplanan KDV | 285,09 | |||
| 649 | Diğer Olağan Gelir ve Kârlar | 2.850,91 | |||
Personelin bordrosu ise aşağıdaki gibi muhasebeleştirilmelidir. KDV dâhil bedel bordroya ücret olarak yansıtılmalıdır.
| 31.01.2024 | |||||
| 770 | Genel Yönetim Giderleri | 27.220,35 | |||
| 361 | SSK Primi – İşçi Payı | 2.800,35 | |||
| 361 | İşsizlik Sigortası Fonu – İşçi Payı | 200,03 | |||
| 361 | SGK Primi – İşveren Payı | 3.100,39 | |||
| 361 | İşsizlik Sigorta Fonu – İşveren Payı | 400,05 | |||
| 360 | Gelir Vergisi Stopajı | 553,41 | |||
| 360 | Damga Vergisi | 28,00 | |||
| 335 | Ödenecek Ücret | 17.002,13 | |||
| 135 | Personelden Alacaklar | 3.136,00 | |||
İşverenin, asgari ücret alan işçisine sadece yemek değil nakit olarak alışveriş yapma imkânı tanıyan kartlara para yüklemek suretiyle sağladığı menfaatin ücret hesaplaması ve bordrosu aşağıdaki gibi olacaktır.
| Aylık 22 İş Günü | ||
| Yemek Faturası | Personel ya da Personel Adına Ödenen Yemek Bedeli (KDV Hariç) | 6.590,91 |
| Toplam KDV | 0,00 | |
| Personel ya da Personel Adına Ödenen Yemek Bedeli (KDV Dahil) | 6.590,91 | |
| Gelir Vergisi | Gelir Vergisinden İstisna Yemek Ücreti (2024 KDV Hariç 170 TL’ye Kadar) | 3.740,00 |
| Gelir Vergisi İstisnasına İsabet Eden İndirilebilecek KDV (İstisna Yemek*0,08) | 0,00 | |
| Net Ücret (Toplam Ödenen-(İstisna Yemek+İstisna KDV) | 2.850,91 | |
| Brüt Ücret | 3.354,01 | |
| Gelir Vergisi Stopajı | 503,10 | |
| SGK | SGK Yemek İstisna | 3.469,10 |
| SGK Yemek Net Ücret | 3.121,81 | |
| SGK Pirime Esas Yemek Kazancı (Brüt Ücret) | 3.672,72 | |
| SGK Primi ve İşsizlik Sigortası İşçi Payı | 550,91 | |
| Damga V. | Damga Vergisi | 25,46 |
| Yemek Bedeli Hariç Brüt Ücret | 20.002,50 | |
| SGK Brüt Ücret Toplamı | 23.675,22 | |
| Gelir Vergisi 63. Madde Kaps. Brüt Ücret (Brüt Ücret Toplamı-İstisnaya İsabet Eden KDV) | 27.647,42 | |
| SGK Primi | SGK Primi – İşçi Payı (Brüt Ücret X % 14) | 3.314,53 |
| İşsizlik Sigortası Fonu – İşçi Payı (Brüt Ücret X % 1] | 236,75 | |
| GVK 63. İndirimleri | GVK 63/1-1, 657 Sayılı Kanunu md: 190 İle OYAK vb Kamu Kurum Kesintileri | 0,00 |
| GVK 63/1-2, SSK Primi-İşsizlik Sig. Fonu | 3.551,28 | |
| GVK 63/1-3, Özel Şahıs Sigorta Poliçeleri İçin Hizmet Erbabının Ödediği Primler | 0,00 | |
| GVK 63/1-4, Sendikalara Ödenen Aidatlar | 0,00 | |
| GVK 23. İstisnaları | GVK 23/1-3, Maden Çalışanlarının Yer Altında Çalıştıkları Zamana Ait Ücretleri, | 0,00 |
| GVK 23/8, Yemek İstisnası | 3.740,00 | |
| GVK 23/10, Taşıma İstisnası | 0,00 | |
| GVK 23/18, Asgari Ücret İstisnası | 17.002,13 | |
| GVK 23/19, Yurt Dışı İnşaat İşlerinde Çalışanlara Yurt Dışı Kaz. Ödenen Ücretler | 0,00 | |
| İndirim ve İstisnalar Toplamı | 24.293,41 | |
| Gelir Vergisi Matrahı | 3.354,01 | |
| Hesaplanan Gelir Vergisi | 503,10 | |
| Damga Vergisi Matrahı | 3.354,01 | |
| Damga Vergisi (Brüt Ücret X 0,00759) | 25,46 | |
| Kesintiler Toplamı | 4.079,84 | |
| Net Ücret (İşçiye Ödenen) | 17.002,13 | |
| SGK Primi – İşveren Payı (Brüt Ücret X 0,155) (**) | 4.238,93 | |
| İşsizlik Sigorta Fonu – İşveren Payı (Brüt Ücret X 0,02) | 546,96 | |
| Toplam Maliyet | 32.458,76 | |
Nakdi yemek kartı dolayısıyla gelen yemek faturasının kaydı:
| 31.01.2024 | |||||
| 770 | Genel Yönetim Giderleri | 6.590,91 | |||
| 102 | Bankalar | 6.590,91 | |||
Personel adına ödenen ve istisna haddini aşan yemek bedeli personelden alacak olarak muhasebeleştirilir.
| 31.01.2024 | |||||
| 135 | Personelden Alacaklar | 2.850,91 | |||
| 649 | Diğer Olağan Gelir ve Kârlar | 2.639,73 | |||
Bedel personelin bordrosuna ücret olarak yansıtılarak aşağıdaki gibi muhasebeleştirilmelidir.
| 31.01.2024 | |||||
| 770 | Genel Yönetim Giderleri | 28.718,76 | |||
| 361 | SSK Primi – İşçi Payı | 3.314,53 | |||
| 361 | İşsizlik Sigortası Fonu – İşçi Payı | 236,75 | |||
| 361 | SGK Primi – İşveren Payı | 4.238,93 | |||
| 361 | İşsizlik Sigorta Fonu – İşveren Payı | 546,96 | |||
| 360 | Gelir Vergisi Stopajı | 503,10 | |||
| 360 | Damga Vergisi | 25,46 | |||
| 335 | Ödenecek Ücret | 17.002,13 | |||
| 135 | Personelden Alacaklar | 2.850,91 | |||